Các mốc khám thai 3 tháng cuối và những xét nghiệm thường được chỉ định trước sinh

Bước vào những tuần cuối thai kỳ, các xét nghiệm và kiểm tra được lựa chọn theo tình trạng sức khỏe của mẹ, sự phát triển của thai và thời điểm dự kiến sinh. Các mốc khám thai 3 tháng cuối giúp bác sĩ xác định kiểm tra nào cần thực hiện, kiểm tra nào chỉ dành cho trường hợp có nguy cơ. Bệnh viện Đại học Phenikaa sẽ giúp bạn hiểu mục đích của từng nhóm xét nghiệm để chủ động hơn trước ngày sinh.

Xét nghiệm 3 tháng cuối được lựa chọn dựa trên mục tiêu nào?

Không phải tất cả thai phụ đều cần thực hiện cùng một danh sách xét nghiệm trong những tuần cuối. Khi khám thai 3 tháng cuối, bác sĩ sẽ căn cứ vào tuổi thai, kết quả theo dõi trước đó, bệnh lý của mẹ và tình trạng thai để lựa chọn kiểm tra phù hợp.

Trước hết, xét nghiệm giúp đánh giá sức khỏe của mẹ trước cuộc sinh. Công thức máu hỗ trợ phát hiện thiếu máu và bất thường tiểu cầu. Xét nghiệm nước tiểu, huyết áp cùng một số xét nghiệm máu được chỉ định khi cần đánh giá nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật hoặc những vấn đề liên quan đến gan, thận.

Mục tiêu tiếp theo là theo dõi tình trạng của thai. Siêu âm cung cấp thông tin về tăng trưởng, cân nặng ước tính, lượng nước ối, ngôi thai và bánh nhau. Một số trường hợp cần Doppler hoặc theo dõi nhịp tim thai để bác sĩ có thêm dữ liệu về sức khỏe của em bé.

Giai đoạn gần sinh còn cần chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ và chăm sóc trẻ sau sinh. Vì vậy, một số xét nghiệm được thực hiện ở thời điểm cụ thể nhằm phát hiện yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến cuộc sinh hoặc trẻ sơ sinh. Kết quả giúp bác sĩ chủ động xây dựng kế hoạch theo dõi thay vì đợi đến khi chuyển dạ mới đánh giá.

Các xét nghiệm trước sinh được lựa chọn dựa trên sức khỏe của mẹ, tuổi thai và tình trạng phát triển của em bé 

Các mốc khám thai 3 tháng cuối gắn với kiểm tra trước sinh

Mỗi giai đoạn trong quý III có trọng tâm khác nhau. Những thời điểm dưới đây giúp mẹ hình dung tiến trình theo dõi, nhưng tần suất tái khám thực tế vẫn cần cá thể hóa theo tình trạng thai kỳ.

Tuần 28 - 32

Ở tuần 28 - 32, bác sĩ tập trung đánh giá tốc độ phát triển của thai thông qua các chỉ số sinh trắc và cân nặng ước tính. Siêu âm còn hỗ trợ kiểm tra lượng nước ối, vị trí bánh nhau và ngôi thai, đồng thời Doppler được bổ sung khi có chỉ định chuyên môn. Công thức máu hoặc những xét nghiệm cần thiết khác được thực hiện dựa trên kết quả trước đó và sức khỏe của mẹ. Đây cũng là giai đoạn bác sĩ rà soát những vấn đề cần tiếp tục theo dõi trong phần còn lại của thai kỳ.

Tuần 32 - 36

Trong khoảng tuần 32 - 36, thai tiếp tục tăng nhanh về kích thước nên bác sĩ cần theo dõi tăng trưởng và sức khỏe của em bé qua từng lần kiểm tra. Huyết áp và nước tiểu được đánh giá nhằm nhận biết những thay đổi liên quan đến tăng huyết áp thai kỳ hoặc tiền sản giật. Siêu âm được chỉ định tùy tình trạng để kiểm tra tăng trưởng, nước ối, bánh nhau và ngôi thai. Tần suất khám thai định kỳ 3 tháng cuối được bác sĩ điều chỉnh nếu mẹ hoặc thai xuất hiện yếu tố cần giám sát sát hơn.

Tuần 36 - 39

Từ tuần 36, trọng tâm dần chuyển sang chuẩn bị cho cuộc sinh bên cạnh tiếp tục theo dõi sức khỏe mẹ và thai. Bác sĩ đánh giá ngôi thai, huyết áp, dấu hiệu chuyển dạ và tình trạng cổ tử cung khi có chỉ định, đồng thời xem xét những xét nghiệm còn cần hoàn thành trước sinh. Xét nghiệm liên cầu khuẩn nhóm B thường được thực hiện vào giai đoạn cuối thai kỳ theo hướng dẫn chuyên môn và điều kiện chăm sóc sản khoa. Khoảng cách giữa các lần khám thai 3 tháng cuối cũng thường ngắn hơn khi ngày dự sinh đến gần hoặc xuất hiện yếu tố nguy cơ.

Những tuần gần sinh tập trung đánh giá sức khỏe thai và hoàn thiện các kiểm tra cần thiết trước cuộc sinh 

Sau tuần 39 đến khi sinh

Khi thai đã bước sang tuần 39, bác sĩ theo dõi sát hơn cử động thai, nhịp tim, lượng nước ối và các dấu hiệu báo chuyển dạ. Một số thai phụ cần theo dõi tim thai hoặc siêu âm theo chỉ định, đặc biệt khi thai quá ngày dự sinh hoặc xuất hiện yếu tố cần giám sát. Tần suất tái khám không mặc định 3 ngày/lần cho tất cả trường hợp mà được quyết định dựa trên tình trạng của mẹ và em bé. Vì vậy, lịch khám thai từ tuần 28 đến tuần 40 cần được xem là kế hoạch cá thể hóa và có thể thay đổi theo kết quả của từng lần kiểm tra.

Các xét nghiệm và kiểm tra thường được chỉ định trước sinh

Danh mục kiểm tra trong những tuần cuối không hoàn toàn giống nhau giữa các thai phụ. Bác sĩ sẽ lựa chọn dựa trên hồ sơ thai kỳ, kết quả đã thực hiện và nguy cơ phát sinh ở mẹ hoặc thai. Một số xét nghiệm và phương pháp kiểm tra thường được cân nhắc gồm:

• Công thức máu: Xét nghiệm giúp đánh giá hemoglobin, hồng cầu và tiểu cầu trước sinh. Kết quả hỗ trợ phát hiện thiếu máu hoặc một số bất thường cần được xử trí trước cuộc sinh.
• Nhóm máu và yếu tố Rh: Thông tin nhóm máu thường đã được xác định từ giai đoạn trước và được rà soát trong hồ sơ sản khoa. Bác sĩ chỉ định kiểm tra bổ sung khi cần để phục vụ kế hoạch chăm sóc và xử trí trong cuộc sinh.
• Tổng phân tích nước tiểu: Xét nghiệm cung cấp thông tin về protein niệu và một số bất thường khác trong nước tiểu. Khi protein niệu đi kèm tăng huyết áp hoặc triệu chứng nghi ngờ, bác sĩ sẽ thực hiện đánh giá chuyên sâu hơn.
• Xét nghiệm chức năng gan, thận và tiểu cầu: Nhóm xét nghiệm này không mặc định thực hiện giống nhau ở mọi thai phụ. Bác sĩ thường chỉ định khi cần đánh giá tiền sản giật hoặc những tình trạng có khả năng ảnh hưởng đến chức năng cơ quan của mẹ.
• Xét nghiệm liên cầu khuẩn nhóm B: Mẫu bệnh phẩm được lấy ở vùng âm đạo và trực tràng vào giai đoạn cuối thai kỳ theo chỉ định. Nếu kết quả dương tính, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch dự phòng phù hợp trong chuyển dạ nhằm giảm nguy cơ lây truyền vi khuẩn sang trẻ.
• Theo dõi tim thai: Phương pháp này ghi nhận nhịp tim của thai trong một khoảng thời gian và thường được thực hiện khi có chỉ định. Bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi khi thai giảm cử động, thai quá ngày dự sinh hoặc thai kỳ có yếu tố nguy cơ.
• Theo dõi cơn gò tử cung: Cơn gò được đánh giá kết hợp với nhịp tim thai trong những tình huống phù hợp. Thông tin thu được hỗ trợ nhận biết hoạt động tử cung và phản ứng của thai.
• Siêu âm thai: Siêu âm giúp đánh giá các chỉ số sinh trắc, cân nặng ước tính, ngôi thai, bánh nhau và lượng nước ối. Bác sĩ sẽ quyết định thời điểm thực hiện dựa trên diễn biến của thai kỳ thay vì mặc định siêu âm tại mọi lần tái khám.
• Siêu âm Doppler: Kỹ thuật này khảo sát đặc điểm dòng máu tại những mạch được lựa chọn. Doppler đặc biệt hữu ích khi bác sĩ cần đánh giá thêm tuần hoàn ở thai tăng trưởng hạn chế hoặc thai kỳ có yếu tố nguy cơ.

Xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm và theo dõi tim thai cung cấp những thông tin quan trọng trước ngày sinh

Kết luận

Các mốc khám thai 3 tháng cuối giúp bác sĩ lựa chọn xét nghiệm phù hợp để đánh giá sức khỏe mẹ, theo dõi thai và chuẩn bị cho cuộc sinh. Công thức máu, nước tiểu, xét nghiệm liên cầu khuẩn nhóm B, siêu âm và theo dõi tim thai được chỉ định theo từng thời điểm và tình trạng cụ thể, không áp dụng giống nhau cho mọi thai phụ. Để được rà soát hồ sơ thai kỳ và tư vấn các kiểm tra cần thiết trước sinh, bạn có thể liên hệ Bệnh viện Đại học Phenikaa qua hotline.